Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for the ‘Forten’ Category

Vandaag was er een excursie van de stichting Militair Erfgoed Groot Amsterdam. Deze excursie werd georganiseerd door René Ros.

Om 09:30 uur werden we ontvangen in het restaurant Villa Westend nabij munitiecomplex Spaarndam. René had voor koffie met een gevulde koek gezorgd en gaf een introductie. We waren met een groepje van 8 deelnemers met elk hun eigen interesses.

We begonnen een kijkje te nemen op het Munitiecomplex, onder leiding van een boswachter van Recreatieschap Spaarnwoude. Ik kende het complex nog als militair terwijl het in gebruik was. Wachtpatrouilles, soms midden in de nacht.

Het complex is nu vrijwel verlaten en flink wat loodsen zijn lek en bouwvallig. Ook de bomen zijn niet zo stevig meer en waaien soms om. Al met al wint de natuur terrein op dit moment.

DSC_6427

Dit munitiecomplex is aangelegd op een deel van het terrein van de Voorstelling bij Spaarndam, uit 1919. De betonnen schuilplaatsen zijn zichtbaar over het gehele terrein. Deze stonden er dus al voordat het munitiecomplex in 1955 werd aangelegd.

Deze voorstelling kon na verlaten ook geïnundeerd worden en daarvoor zit een inlaatschuif in het terrein op het complex. In het voorjaar was de schuif nog zichtbaar, maar vandaag was deze totaal overwoekerd door bramen en niet te benaderen. Wel was daar weer een mooi uitzicht op de fortgracht van Fort benoorden Spaarndam.

DSC_6419

Fort benoorden Spaarndam kon helaas niet bezichtigd worden omdat daar op dit moment het dak gerepareerd wordt en het als bouwterrein niet voor bezoekers toegankelijk is.

Na dit bezoek werd een rondrit gedaan over verschillende militaire wegen langs helaas verdwenen objecten van de Stelling van Amsterdam, zoal Groepspark Halfweg No 1. Waarbij ook een vlotbrug hoorde.

Ook kwamen we langs een Duitse radiocommunicatie bunker van Fliegerhorst Schiphol uit WW2. Op dat moment regende het behoorlijk en werd er alleen in het busje gepraat. We vervolgden via Spaarndam, waar verteld werd over een stenen beer die in de dijk verborgen zit en die nog door de Duitsers als executieplaats gebruikt was. Nu onzichtbaar.

We kwamen bij de batterij Spaarnwouderveen. Oorspronkelijk een post van Kraijenhoff, maar in 1927 ingericht als schietpunt voor de luchtdoelartillerie met 3 staal op beton affuiten.

DSC_9398

Hier zou geschut, ontworpen voor gebruik op schepen, ingezet worden als luchtdoelgeschut. De plaats van deze batterij was omdat de spoorlijn als navigatie gebruikt werd door de piloten van die dagen. Het geschut was geen succes en bleek na 100 schoten versleten.

Via Batterijweg en Lagedijk reden we naar Fort bij Penningsveer.

In mijn militaire tijd was Fort bij Penningsveer altijd een drukke bedoening. Het hele terrein lag vol met materieel als kisten etc. Het was een werkplaats. De één zegt dat aan de munitiekisten gewerkt werd, ergens anders heb ik weer gelezen dat daar munitie gedemonteerd werd. Ik weet er het fijne niet van.

DSC_6433

Het eerste wat je ziet als je op Fort bij Penningsveer komt is de grote werkloods. De laatste van drie loodsen die op dit terrein gestaan hebben. Blij dat die nog bewaard is gebleven.

DSC_6432

We liepen rond het fort en daarbij viel mijn oog op wat kogelinslagen in de rechter keelkazemat.

DSC_6431

René had voor lunch gezorgd en tijdens de lunch werd door de beheerder uitleg gegeven over het huidige beheer en hoe dat ontstaan is uit jeugdwerk in de Jordaan in Amsterdam. Nog steeds is het fort een slaapplek voor jeugdgroepen als scholen etc.

Over de kogelgaten werd verteld dat hier een conflict geweest is tussen nog aanwezige Duitse soldaten en Canadese bevrijders samen met de Nederlandse BS en dat daarbij geschoten is.

Na de lunch reden we naar Fort bij de Liebrug. Dit fort was tijdens mijn diensttijd in gebruik bij Brinks waarde transporten. Nu zitten er een aantal ondernemers in, waaronder een wijnhandel in de poterne en frontgebouw. Voor ons gingen alle deuren en hekken open en konden we een leuke rondwandeling maken.

DSC_6435

Het terrein is behoorlijk aangepast ivm de waarde transporten en de resten van de hefkoepelgebouwen zijn in het geheel niet meer zichtbaar door beplanting en andere hindernissen.

DSC_6439

De centrale gang in dit fort is mooi zichtbaar zo.

DSC_6441

In de linker keelkazemat bij de mitrailleuropstellingen is de oude bedieningspost van de veiligheidssystemen nog goed aanwezig.

Na dit bezoek reden we naar de andere zijde van de spoorlijn en de snelweg, daar is een terrein gevestigd van Rijkswaterstaat. Op dit terrein was ooit het torenfort Fort aan de Liede gelegen, in het midden van de ringvaart van de Haarlemmermeer. Een nevenbatterij is nog in de dijk zichtbaar. Het vermoeden is aanwezig dat de onderste laag van Fort aan de Liede nog in de aarde verstopt zit. Dit gezien de cirkelvormige verhoging in het terrein. Ook zijn nog schuilplaatsen aanwezig met de afdruk van een geniehelm in het beton.

Helaas geen toegang tot het terrein van Rijkswaterstaat. Volgens het huidige personeel is er helemaal niets meer zichtbaar op het terrein. Één blik op Google Earth en stafkaarten zal je anders doen vermoeden.

Hier na maakten we een rit, waarbij we langs een mooi herbouwd kruithuis kwamen, het voormalig Groepspark Halfweg, afd munitie. Vandaag kwamen we er niet dichtbij, maar in 2014 maakte ik deze foto.

DSC_9409

Een soortgelijk kruithuis stond op het Sectorpark Ilpendam. afd munitie Slochterweg 2 te Amsterdam toen ik daar zelf patrouille liep.

Ook Sectorpark Zaandam, afd Munitie aan de Weer te Zaandam had tot 2013 een dergelijke loods met de onder het zijterrein gelegen waterkelder.

DSC_4207

Helaas is dit gebouw in 2014 door de eigenaar gesloopt, terwijl het een monument was. Bij dit kruithuis was het zijterrein omgebouwd tot loods door de muur op te metselen, de kolommen waar de poort aan vast zat waren nog zichtbaar in de muur.

Op verzoek werd terug gereden naar de, langs de A9 gelegen en duidelijk zichtbare, Duitse Radiobunkers t.b.v. Fliegerhorst Schiphol om wat nader te kunnen onderzoeken.

DSC_6458

Het complex bestaat uit twee bunkers.

Opvallend was dat een schietgat nog voorzien was van het bekistingshout, hetgeen eigenlijk wel slim is omdat bij een eventuele treffer de betonsplinters achter het hout blijven..

DSC_6466

Er zaten 3 openingen in deze bunker, twee beveiligde toegangen en een soort damsluis systeem wat dicht gestapeld kon worden, kennelijk om zwaar materieel zoals generatoren, naar binnen te kunnen rijden.

DSC_6469

De binnenruimtes van deze bunker waren duidelijk bij een boer in gebruik geweest, maar waren goed toegankelijk.

Het volgende fort wat werd aangedaan was Fort bezuiden Spaarndam. In deze horecagelegenheid werden we ontvangen met een drankje en een hapje. Dat was mooi om weer een regenbui af te wachten.

DSC_6482

Fort bezuiden Spaarndam heeft een aantal elementen die in de afwerking afwijken van de andere forten. O.a. de varkensstaartjes als ogen in de muur, de vierkante pantserluikjes voor de ronde schietgaten in deuren en ramen, de uitklapbare stormladders naar de bovenzijde van het fort en de schuin geplaatste stormdeuren/luiken in de flanken van het fort.

DSC_6478.

Na het drankje was er nog gelegenheid om over het fort te wandelen.

Hierna vervolgde René met een uitleg over de plaatsing van het grote gemaal en de waterhuishouding m.b.t. de inundatie en de voor-stelling Spaarndam. Met name de damsluizen die in vredestijd dicht zijn en bij inundatie geopend moeten worden zijn afwijkend.

DSC_6479

We wandelden verder langs de infanterie voor-stelling met granaatvrije schuilplaatsen.

DSC_6487

We kregen uitleg over het gecompliceerde inundatiesysteem, waarbij steeds een nieuwe oplossing bedacht was voor een verandering in de tijd.

Bij het ontwerp van de Stelling van Amsterdam was inundatie aangelegd. Vervolgens werd de infanterie voorstelling aangelegd in het te inunderen gebied. De inundatie naar het verder weg gelegen gebied moest weer door die voor-stelling heen worden geleid en vervolgens moest ook weer de voor-stelling na ontruiming kunnen worden geïnundeerd. Vervolgens kwam de Duitse bezetter weer met zijn Vordere Wasserstellung in het zelfde gebied.

Met name de drie rijen schuilplaatsen van verschillende types en de grond depots zijn nog zichtbare voorwerpen van deze stelling.

Via het ooit aan het zoute IJ gelegen dorp Spaarndam kwamen we weer terug bij Fort bezuiden Spaarndam. Onderweg kwamen we in de liniedijk nog een nevenbatterij van Fort bezuiden Spaarndam tegen en een splintervrije infanterieschuilplaats.

Met het busje reden we weer naar de andere zijde van Spaarndam, naar het parkeerterrein bij Villa Westend. Hier namen we weer afscheid van elkaar.

Advertenties

Read Full Post »

We zijn op dit moment in Vilsberg en dat ligt in een streek die wisselend Duits en Frans is geweest. Beide talen worden hier dan ook gesproken. We hadden al voor vertrek het plan opgevat om een fort van de Maginot Linie te gaan bezoeken. Op een goede 50 min  rijden lag het fort GO Simserhof. GO staat voor Gros Ouvrage, een aanduiding van grote complexen en dit fort was volgens de folder het vierde fort in grootte van de Maginot Linie.

De bouw van deze GO begon in 1929 en het was in 1938 operationeel met ca 800 man. Iedere man had een specialisatie, er zaten ook technici, kok etc tussen. De GO was in staat 3 maanden met gesloten deuren te functioneren.

We reden naar de plaats Siersthal en vervolgens naar de Rue André Maginot. Daar zagen we een parkeerplaats en een toiletgebouw. Er stond maar één auto geparkeerd en we zagen een bordje met piétons (voetgangers) en een pijl richting een bospad. We besloten dit pad af te lopen… oei dat ging wel steil naar beneden. Maar aan het einde was het uitzicht de moeite waard.

DSC_4882

Even wat uitleg bij deze foto. Helemaal rechts de ingang “munitie”. Niet alleen munitie ging daar naar binnen, maar ook allerhande andere goederen die in zo’n fort nodig zijn. Helemaal links het ontvangstgebouw met receptie, souvenier verkoop en horeca. In het midden de bioscoopzaal gebouw.

We kochten kaarten en verzochten een rondleiding in het Duits. Dat was geen probleem en we kregen, samen met een Duitstalig stel wat op nog geen 5km van het fort woonde, een rondleiding. We moesten een half uur wachten voordat de tour begon en we nuttigden een kop koffie. Ook de koffie man was een beetje kribbig toen hij vroeg of we melk in de koffie wilden en wij niet ogenblikkelijk antwoord gaven. Er waren geen andere mensen in de horeca, dus de drukte kon het niet zijn.

We begonnen met een film in de bioscoop. De film ging over het conflict en het ontstaan van de Maginot Linie ook de belegering door de Duitse troepen en de opgedragen overgave. Nadat de film was afgelopen werden we naar een soort van treintje op autobanden geleid en daarmee reden we de GO binnen.

DSC_4891

We reden een rondje langs het munitie magazijn, maar dat was nauwelijks te herkennen. Alle openingen waren dicht gemaakt en er stonden stukken geschut en andere zaken uit het fort tentoongesteld. Hierdoor was het ingenieuze containersysteem en de hijskatrollen en glijrails niet te zien en dat was één van de zaken die deze munitieopslagen zo leuk maakten. Het wagentje reed verder langs imitatie oorlogsschade aan gebouwen, gemaakt in doorgangen naar de rest van het fort.

Aan het einde van dit ritje kwamen we weer terug in het ontvangstgebouw en ik was ontzettend teleurgesteld in hoe dit fort geëxploiteerd werd, in vergelijking met GO Hackenberg in Veckring en GO Michelsberg. Op dat moment voelde ik mij zelfs belazerd. Film kijken en langs objecten rijden zonder ze even goed te kunnen bekijken, dat kan ik thuis op de bank ook.

Om 13:00 uur zou nog een rondleiding beginnen en om 12:50 uur klommen wij samen met het andere stel naar de “Entree des hommes” , de manschappen ingang. Al snel kwam onze gids naar ons toe en deze jongedame was een leuke gids die alles duidelijk uitlegde.

IMG_20160628_142511

Aan de buitenzijde ziet het 47mm anti-tank kanon er uit. Daarachter ziet het er uit zoals hier onder.

DSC_4904

Dit is de binnenzijde van de ingang. Deze ingang wordt verdedigd met een viertal mitrailleurs in vestingaffuit en een tweetal 47mm pantserkanonnen. Deze kanonnen kunnen gewisseld worden met een mitrailleur in dezelfde gevechtsopening. Op de achtergrond, aan de hijs rail het pantserkanon en in de  vestingaffuit het mitrailleur, met de “camembert” magazijnen. Elk magazijn kan 149 patronen bevatten en het laadapparaat staat rechts op de voorgrond. Patroon voor patroon moest handmatig met dit apparaat in het magazijn worden geladen. Ook het handgranaat werp apparaat werd gedemonstreerd.

We liepen verder en kwamen bij het trappenhuis en de manschappenlift. Er was in deze lift geen rail om de munitiecontainers te vervoeren. We gingen via de trap naar beneden, 27 meter lager.

DSC_4909

Daar kwamen we in een iets aflopende galerij, met daarin o.a de luchtzuiveringsinstallaties. In tegenstelling tot een ander fort wat ik bezocht staan de ventilatoren niet in een afgesloten ruimte. De gids demonstreerde wat voor geluid één zo’n installatie maakte. 120dB, dat is takkeherrie. Er stonden naast elkaar 3 van deze installaties te draaien.

We kwamen langs een werkplaats waar alle gereedschap zo klaar lag om te gebruiken.

DSC_4914

We liepen door naar de elektrische centrale.

DSC_4912

Een hek sloot de toegang tot de elektrische centrale af. Gewoon omdat daar ook hoogspanningsruimtes zijn en daar moet je speciaal voor opgeleid zijn, niet elke soldaat mocht daar in.

DSC_4920

Aan de muur een bord waarop de verschillende reserveonderdelen van generatoren en motoren waren bevestigd. Helemaal Ron zijn ding en ook ik vond dat wel heel leuk. Het is net of alles gisteren nog volop in gebruik was.

DSC_4923

Om de hoek stonden in 4 sub-galerijen de vier 6 cilinder dieselmotoren met een verbruik van 66 l diesel per uur per motor. Het vermogen van deze motoren en generatoren heb ik niet opgepikt. Het koelwater werd gebruikt voor verwarming en voor douchen. Het was opgevangen regenwater, 400.000 l op voorraad.

We liepen naar het einde van de galerij en daar was de treinwerkplaats. Zelfs een smeerkuil was daar aanwezig.

DSC_4938

Hierna ging onze tocht verder naar de personeelsverblijven.

DSC_4934

Onder andere de recreatieruimte werd getoond. Walt Disney had in 1937 de eerste kleuren tekenfilm uitgebracht, Sneeuwitje. Één van de soldaten was schilder van beroep en maakte mooie muurschilderingen van deze toen moderne figuren.

DSC_4951

Een manschappenverblijf zag er zo uit. Drie lagen twee aan twee stapelbedden met een schotje tussen de hoofdeinden van het bed, zodat de soldaten niet in elkaars gezicht zouden snurken of niezen. Hun bezittingen konden ze op een plankje aan het hoofdeinde neerleggen.

De officieren lagen in enkele stapelbedden max 2 lagen. De hoge officieren hadden een éénpersoons bed.

DSC_4947

De medische vertrekken werden getoond. Arts, chirurg, tandarts en chef arts. De jas van de chef arts hangt nog in zijn kamer. Dit is de originele jas en de eigenaar leeft op dit moment nog, 107 jaar oud.

Via ontsmettingsruimtes voor strijdgas, met douches, die ook gewoon gebruikt mochten worden. We kwamen ook in de gevechtscentrale. Die was klein in verhouding tot GO Hackenberg, maar duidelijk weergegeven.

DSC_4930

Per blok, artillerie, mortieren etc was er één station en met de telegrafen op de achtergrond aan de muur werden de signalen doorgegeven.

DSC_4962

De volgende stap was dat we de luiken van de keukens in de gang zagen. Daar kregen de militairen hun eten en op een richel in de gang werd dat opgegeten. Op bovenstaande foto zie je naast de elektrische hogedrukpannen ook twee ketels. De linker ketel is de waterkoker en de rechter ketel is de koffie percolator. 24h per dag was er verse koffie voor het personeel.

Ook werd ons de levensmiddelen en vleesopslag getoond, maar in een paar nissen in de gang werden, echt Frans, vaten wijn gestald.

DSC_4960

We gingen met de lift weer naar boven en verlieten het complex, de rondleiding was ten einde.
Ik vond het niet leuk dat de houwitsers en mortieren niet getoond werden. Volgens de gids is de afstand naar de gevechtsblokken te groot om met een excursie te overbruggen. Op internet staan wel filmpjes van het geschut in dit fort. Het was één van de redenen dat ik hier naar toe wilde. Ondanks dit toch weer één en ander hier geleerd. Op zich was het een leuke excursie. Een echte fortenliefhebber raad ik aan naar GO Michelsberg te gaan. Een geïnteresseerde technicus raad ik aan alleen de rondleiding te nemen. De technische werkplaatsen zijn hier helemaal in orde gemaakt.

Read Full Post »

%d bloggers liken dit: